هائیتی و ارزش‌های خبری

برای رسانه‌ها خبر بد یعنی خبر خوب. این جمله هنوز یک کلید مناسب برای تفسیر ارزش‌های خبری در رسانه‌هاست. کافیست همین حالا نگاهی به سر خط خبرها در مهمترین شبکه‌ها و یا سایت‌های خبری جهان بیاندازید تا ببینید چگونه آنها پر شده‌اند از تصاویر زلزله‌ی فاجعه بار هائیتی. کشوری کوچک و فقیر که تا چند روز قبل شاید برای خیلی از مردم جهان حتا وجود خارجی نداشت به واسطه‌ی یک فاجعه، ناگهان تبدیل به کانون جهانی خبر شد، همان‌طور که قبلا بم چنین سرنوشت مشابهی را از سر گذرانده بود.
اما قصد من در این نوشته پرداختن به نحوه‌ی پوشش این گونه اخبار در رسانه‌های بین‌المللی نیست. بلکه برعکس دوست دارم این رویداد را از زاویه‌ی محدود‌تر و درچارچوب رسانه‌های خودمان بررسی کنم.
معمولا افراد یا ملت‌هایی که یک فاجعه را تجربه کرده‌اند بیشتر قادر به همدردی با آسیب‌ دیدگان حوادث مشابه آن رویدادها هستند تا دیگران. پس جای تعجب نداشت اگر چنین همدردی را با مردم هائیتی بیشتر دررسانه‌های ایران می‌دیدم تا هر جای دیگر. پس کدام علت‌ها باعث می‌شوند که چنین رخدادی در رسانه‌های ما تقریبا سطح بسیار کمی از پوشش خبری را به خودش اختصاص دهد، و حتا در محیط غیر رسمی وبلاگ‌ها هم چندان احساسی را برنیانگیزد؟
می‌توان جواب‌های فرضی مختلفی به این پرسش داد. از جمله این‌که این روزها حوادث تلخ خودمان آنقدر زیاد بوده که همه ترجیح می‌دهند چنین اخباری را نادیده بگیرند و تلخی بر تلخی نیافزایند. یا این‌که ما ادعاهایی مثل « بنی آدم اعضای یک پیکرند… » یا « مدیریت جهانی » را فقط برای سردر و صحن سازمان ملل طراحی می‌کنیم وگرنه پای عمل که برسد با مردم خودمان هم غرییه هستیم چه رسد به مردم هائیتی.
جواب‌های بیشتری نیز می‌توان در نظر گرفت اما من ترجیح می‌دهم مسئله را از زاویه‌ی تخصصی رسانه‌ها ادامه دهم. در رسانه‌های خبری معمولا هفت ارزش اصلی برای ترجیح اخبار بر یکدیگر وجود دارند که شامل: فراگیری یا دربرگیری ( Impact )، شهرت ( Fame )، کشمکش، برخورد، تضاد، اختلاف ( Conflict )، استثنا، شگفتی، غیرعادی بودن ( Oddity )، بزرگی و فراوانی تعداد و مقدار ( Magnitude )، تازگی ( Timelyness ) و مجاورت، نزدیک بودن ( Proximity است.
خبر زلزله هائیتی را می‌توان شامل حداقل سه ارزش خبری غیرعادی بودن به معنای این‌که یک رویداد روزمره نیست، بزرگی و فراوانی تعداد و مقدار به خاطر ابعاد عظیم فاجعه و تازگی برشمرد.
اما کدام ارزش خبری در این‌جا وجود ندارد که باعث کم رنگ شدن پوشش آن در رسانه‌های خبری ما شده است؟ تاکید من بر ارزش مجاورت، نزدیک بودن است. مردم ترجیح می‌دهند، ابتدا از خبرهایی مطلع شوند که اطراف محل زندگی آنها رخ می‌دهد. چرا که باور دارند چنین رخدادهایی می تواند بر نحوه زندگی و یا تصمیمات آنها تاثیر گذار باشد.
اهمیت ارزش خبری مجاورت برای مردم و رسانه‌های ما نشان می‌دهد که تفکر ایرانی همچنان تا چه اندازه محلی‌گرا و دور از نگاه جهانی شده‌ی امروز است. برای ما از هر دسته و گروه، همچنان اخبار و رویدادهای جهانی فقط تا زمانی اهمیت دارند که بازتاب دهنده‌ی اتفاقات ایران و ایرانی باشند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*